Een woning in Spanje die weken of maanden leegstaat, vraagt om meer dan een buurman die af en toe over de schutting kijkt. Kraken is niet toegestaan, maar de snelheid waarmee een eigenaar zijn woning terugkrijgt, hangt af van de juridische kwalificatie, het beschikbare bewijs en de gekozen procedure. Verhalen over okupas zorgen al jaren voor onrust onder Nederlandse eigenaren van Spaans vastgoed. Die bezorgdheid is niet volledig ongegrond, maar de juridische werkelijkheid is genuanceerder dan veel berichten doen vermoeden.
Er zijn wel ontwikkelingen. Sinds 3 april 2025 kan een deel van de strafzaken sneller worden behandeld. Dat is winst, maar het is geen algemene garantie op ontruiming binnen 15 dagen. Voor eigenaren van een tweede woning is daarom vooral dit belangrijk: voorkom dat een woning als onbeheerd wordt herkend, zorg dat een inbraak onmiddellijk wordt gesignaleerd en weet vooraf wie ter plaatse handelt.
De ‘nieuwe kraakwet’ sinds 3 april 2025
Op 3 april 2025 trad de Ley Orgánica 1/2025 in werking. Deze wet voegde allanamiento de morada en usurpación toe aan artikel 795 van het Spaanse Wetboek van Strafvordering. Daardoor kunnen bepaalde zaken via het juicio rápido, de versnelde strafprocedure, worden behandeld.
De term ‘nieuwe kraakwet’ is een handige korte aanduiding, maar juridisch niet helemaal correct. Het gaat om een brede hervorming van de Spaanse rechtspleging. Bovendien is de versnelde procedure niet automatisch van toepassing. Er moet onder meer een proces-verbaal van de politie zijn en de verdachte moet zijn aangehouden of zijn opgeroepen om voor de dienstdoende rechter te verschijnen.
Ook de vaak genoemde termijn van 15 dagen is geen wettelijk gegarandeerde ontruimingstermijn. De hervorming kan de behandeling van bepaalde zaken versnellen, maar het verloop blijft afhankelijk van de feiten, het beschikbare bewijs, de toepasselijke procedure en de capaciteit van politie en rechtbank.
Drie situaties die je niet met elkaar moet verwarren
Binnendringen van een woning: allanamiento de morada
Wie zonder toestemming binnendringt in een woning die juridisch als morada geldt, kan zich schuldig maken aan allanamiento de morada. Morada betekent de plaats waar iemand zijn privéleven uitoefent. Dat kan de hoofdwoning zijn, maar onder omstandigheden ook een tweede woning of vakantiewoning die daadwerkelijk voor privéverblijf wordt gebruikt. Het enkele feit dat de eigenaar tijdelijk afwezig is, maakt die woning niet automatisch tot een leegstaand pand.
Bezetting van een leegstaand pand: usurpación
Gaat het om een pand dat niet als morada wordt gebruikt, dan kan de wederrechtelijke bezetting worden aangemerkt als usurpación. Wanneer iemand zo’n pand zonder toestemming van de rechthebbende en zonder geweld of bedreiging in gebruik neemt, geldt dit volgens artikel 245 lid 2 van het Spaanse Wetboek van Strafrecht als een licht delict. De Fiscalía General del Estado heeft in juni 2025 verduidelijkt dat deze zaken via de procedure voor lichte delicten blijven lopen. De stelling dat iedere kraker sinds de wetswijziging via een snelrechtprocedure wordt verwijderd, is daarom onjuist.
Of een tweede woning juridisch als morada wordt beschermd, hangt af van het daadwerkelijke gebruik. Bewaar daarom documenten, foto’s en andere gegevens waaruit blijkt dat je de woning regelmatig als privéverblijf gebruikt.
Een huurder die niet betaalt of niet vertrekt
Een huurder die aanvankelijk rechtmatig binnenkwam en daarna niet meer betaalt of na afloop van de huur blijft zitten, is geen klassieke kraker. Dit wordt vaak inquiokupación genoemd, maar juridisch gaat het meestal om een huur- en ontruimingsgeschil. Daarvoor gelden andere, in hoofdzaak civiele procedures. Een alarm voorkomt deze situatie niet; een zorgvuldig huurcontract, screening, borgstelling en snel juridisch handelen zijn hier belangrijker.
Bestaat er een harde grens van 24 of 48 uur?
Nee. In de Spaanse wet staat geen regel waardoor een illegale bezetter na 24 of 48 uur ineens woonrecht verkrijgt of waardoor de politie daarna niets meer zou mogen doen. Wel is snelheid praktisch zeer belangrijk. Kort na een binnendringing zijn sporen, camerabeelden, alarmmeldingen en getuigenverklaringen vaak beschikbaar en kan de politie gemakkelijker beoordelen of zij met een actueel strafbaar feit te maken heeft. Hoe langer onduidelijk blijft wat er is gebeurd en op welke titel iemand binnen is, hoe groter de kans dat nader onderzoek of een rechterlijke beslissing nodig is.
Is er sprake van een actuele inbraak, dreiging of andere noodsituatie, bel dan 112. Neem in andere gevallen onmiddellijk contact op met de Policía Nacional, Guardia Civil of het bevoegde regionale of lokale politiekorps. Ga niet zelf naar binnen en zoek geen confrontatie.
Gelden per regio andere kraakwetten?
De kernregels over allanamiento, usurpación en de strafprocedure zijn landelijk. Catalonië, Andalusië, Valencia of de Balearen hebben dus niet ieder een eigen strafrechtelijke definitie van kraken. Toch kan de praktijk per plaats verschillen. Niet overal is hetzelfde politiekorps bevoegd, rechtbanken kennen verschillende doorlooptijden en autonome regio’s en gemeenten organiseren sociale hulp, woningbeleid en preventie elk op hun manier. Ook het type woning en de lokale omgeving maken verschil. Een appartement met portier en actieve comunidad vraagt om andere maatregelen dan een vrijstaande finca buiten de bebouwde kom. Laat een advocaat uit de regio daarom niet alleen naar ‘de Spaanse wet’ kijken, maar ook naar de bevoegde politie, rechtbank en lokale praktijk.
Wat doe je als je vermoedt dat je woning is gekraakt?
- Meld het onmiddellijk bij de politie en volg hun aanwijzingen. Bij direct gevaar bel je 112.
- Probeer niet zelf binnen te komen, bedreig niemand en neem het recht niet in eigen hand.
- Verzamel bewijs van eigendom én gebruik: escritura, actuele nota simple, IBI-bewijs, verzekeringspolis, nutsrekeningen, foto’s van de ingerichte woning en reis- of verblijfsgegevens.
- Bewaar alarmmeldingen, camerabeelden, berichten van de beheerder en verklaringen van buren. Noteer tijdstippen en raak mogelijke sporen niet aan.
- Schakel direct een onafhankelijke Spaanse advocaat in die ervaring heeft met vastgoed- en procesrecht. Die bepaalt of een strafrechtelijke, civiele of gecombineerde aanpak passend is.
- Meld het incident bij de verzekeraar en vraag welke rechtsbijstand, schade en beveiligingskosten zijn gedekt.
- Informeer de comunidad of beheerder, maar laat communicatie met de bezetters aan politie en advocaat over.
Wat moet je juist niet doen?
Zelf sloten vervangen terwijl mensen binnen zijn, geweld gebruiken, intimideren of de toegang blokkeren kan tot nieuwe juridische problemen leiden. Ook het afsluiten van water of elektriciteit is geen veilige standaardoplossing. Recente rechtspraak kan in een concrete zaak onderscheid maken tussen een illegale bezetter en een rechthebbende bewoner, maar ga nooit op eigen initiatief experimenteren met nutsvoorzieningen. Laat een advocaat de actuele feiten en rechtspraak beoordelen.
Goede preventie begint met realistisch woningbeheer
“Mijn buurman houdt een oogje in het zeil” klinkt geruststellend, maar is geen volwaardige inbraakpreventie. Je buren zijn ook weleens niet thuis, merken een verdachte situatie te laat op of weten niet hoe zij moeten reageren. Sociale controle is waardevol als extra beveiligingslaag, maar vervangt geen goed beveiligings- en beheerplan.
1. Zorg voor snelle detectie
- Installeer een professioneel alarm met doormelding en kies sensoren die ook toegang via terras, patio en ramen afdekken.
- Gebruik camera’s op eigen terrein en stel meldingen zo in dat een beheerder in Spanje kan reageren. Houd wel rekening met privacyregels en met toestemming binnen een comunidad.
- Test het systeem regelmatig, vervang batterijen en controleer of internet en stroomuitval worden opgevangen.
- Spreek schriftelijk af wie bij een melding gaat kijken, wie de politie belt en wie de benodigde documenten kan aanleveren.
2. Maak binnendringen moeilijk
- Laat deuren, cilinders, schuifpuien, ramen en eventuele rolluiken beoordelen door een beveiligingsspecialist.
- Laat geen reservesleutel op voorspelbare plaatsen achter en beheer sleutel- en toegangscodes zorgvuldig.
- Wijzig toegangscodes en vervang zo nodig de sloten wanneer sleutels zoek zijn of wanneer je de woning verhuurt en niet zeker weet wie nog over een sleutel of toegangscode beschikt.
3. Zorg dat de woning een bewoonde indruk maakt
- Gebruik wisselende tijdschema’s voor verlichting en zonwering; een lamp die iedere dag exact hetzelfde brandt is weinig overtuigend.
- Laat post, reclame en pakketjes verwijderen en zet geen langdurige afwezigheid openbaar op sociale media.
- Laat tuin, terras en zwembad verzorgen. Een overvolle brievenbus, dorre tuin of permanent gesloten luiken verraden leegstand.
- Plan echte controles binnen én buiten. Laat daarbij ook lekkage, stroom, sloten en alarm controleren en leg bezoeken vast.
4. Houd je dossier paraat
Bewaar in een beveiligde cloudmap een actuele nota simple, kopie van de escritura, IBI-aanslag, verzekeringsgegevens, alarmcontract, inventaris, recente foto’s en contactgegevens van advocaat, beheerder, comunidad en verzekeraar. Zorg dat de lokale contactpersoon weet waar deze stukken staan. Snel handelen lukt alleen als bewijs niet eerst uit een lade in Nederland moet worden gehaald. Een regelhulp kan dit standaard vastleggen in je woondossier.
De belangrijkste conclusies
- De hervorming van 2025 biedt in bepaalde strafzaken een snellere route, maar zorgt er niet voor dat kraken nu opeens altijd binnen enkele dagen is opgelost.
- Bepalend is of het gaat om een morada, een leegstaand pand of een voormalige huurder die niet betaalt of niet vertrekt.
- De 48-uursregel bestaat niet en er is geen sprake van regionale kraakwetgeving.
Voor eigenaren die niet permanent in Spanje wonen, gaat preventie daarom verder dan de eenmalige aankoop van een alarm. Het vraagt om goede beveiliging, zichtbaar onderhoud, een bewoonde indruk, regelmatige controles, ook bij eventuele huurders, en goed bijgehouden documentatie. Eigenlijk precies zoals je in Nederland zou doen, maar dan ingericht op het feit dat jij niet binnen een kwartier ter plaatse kunt zijn.
Zorgeloos onder de Zon
Woon je niet permanent in Spanje en wil je dat je woning regelmatig wordt gecontroleerd en onderhouden? Een lokale regelhulp kan controles uitvoeren, onderhoud helpen coördineren en snel handelen wanneer er iets niet in orde is.
Blijf op de hoogte met SpanjeWijzer
De maandelijkse nieuwsbrief van Zorgeloos onder de Zon.
Meer informatie artikelen
Huis gevonden in Spanje?
Huis gevonden in Spanje Controleer deze 9 zaken voordat je tekent Een woning in Spanje kan precies goed voelen. Maar
Een huis kopen in Spanje? Controleer eerst of de woonkamer geen paardenstal is
Een huis kopen in Spanje? Soms loopt de droom nét anders. De Telegraaf sprak een koper wiens woonkamer officieel een paardenstal bleek. Zo voorkom je dit soort verrassingen.
